Problem z szerokim otwarciem ust może pojawić się nagle albo narastać przez kilka dni. Czasem towarzyszy mu ból przed uchem, innym razem obrzęk dziąsła, trudność w gryzieniu lub uczucie zablokowania żuchwy. Sam zakres otwierania ust nie wystarcza jednak do ustalenia przyczyny. Szczękościsk może mieć związek zarówno z mięśniami i stawem skroniowo-żuchwowym, jak i ze stanem zapalnym w obrębie jamy ustnej.
Szczękościsk – co właściwie oznacza?
Szczękościskiem określa się ograniczenie możliwości otwierania ust. Nie mówi ono jeszcze, dlaczego żuchwa porusza się w mniejszym zakresie. Problem może wynikać m.in. z napięcia lub skurczu mięśni żucia, zaburzeń w obrębie stawu skroniowo-żuchwowego, urazu albo stanu zapalnego.
Znaczenie ma sposób pojawienia się dolegliwości. Jeżeli rano trudno otworzyć usta, a dodatkowo występuje uczucie zmęczenia mięśni żuchwy, zaciskanie lub zgrzytanie zębami może być jednym z czynników przeciążających. Z kolei nagłe „zablokowanie” żuchwy, szczególnie po wcześniejszych trzaskach lub przeskakiwaniu w stawie, może wskazywać na zaburzenie jego pracy. Ograniczone otwieranie ust i blokowanie żuchwy należą do objawów zaburzeń skroniowo-żuchwowych.
Jak rozpoznać przeciążenie stawu skroniowo-żuchwowego?
Dolegliwości związane ze stawem często nasilają się podczas żucia, ziewania lub szerokiego otwierania ust. Ból może być odczuwany przed uchem, w policzku lub skroni. Mogą pojawiać się również trzaski, uczucie przeskakiwania oraz okresowe ograniczenie ruchu żuchwy.
Przyczyną nie zawsze jest sam staw. Objawy mogą wynikać także z przeciążenia otaczających go mięśni, np. przy częstym zaciskaniu zębów. W takim przypadku leczenie dobiera się do mechanizmu problemu, dlatego samo stosowanie przez dłuższy czas miękkiej diety czy unikanie otwierania ust nie zastępuje diagnostyki.
Kiedy ograniczenie otwierania ust może oznaczać infekcję?
Szczególnej uwagi wymaga sytuacja, gdy szczękościskowi towarzyszą ból zęba, obrzęk dziąsła lub twarzy, gorączka albo nieprzyjemny smak w ustach. Ograniczenie otwierania ust może występować m.in. przy ropniu zębowym oraz zapaleniu tkanek wokół częściowo wyrżniętej ósemki.
W takich przypadkach problemu nie należy próbować rozruszać intensywnymi ćwiczeniami żuchwy. Najpierw trzeba usunąć źródło stanu zapalnego. Dotyczy to szczególnie dolnych zębów mądrości, wokół których infekcja może powodować ból, obrzęk i coraz większą trudność w otwieraniu ust.
Co z ograniczeniem ruchu po usunięciu ósemki?
Po chirurgicznym usunięciu zęba mądrości przejściowe zmniejszenie zakresu otwierania ust może być skutkiem samego zabiegu i podrażnienia okolicznych tkanek. Powinno jednak stopniowo się poprawiać. Jeśli szczękościsk zamiast ustępować nasila się w kolejnych dniach, zwłaszcza razem z bólem, obrzękiem lub gorączką, potrzebna jest kontrola stomatologiczna, ponieważ może to wskazywać na rozwijającą się infekcję.
Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?
Nie każde ograniczenie ruchu żuchwy jest sytuacją nagłą. Inaczej należy jednak postępować, gdy szybko narasta obrzęk twarzy lub szyi, pojawiają się problemy z połykaniem, mówieniem albo oddychaniem. Znaczny szczękościsk współwystępujący z infekcją również wymaga pilnej oceny.
Jeżeli natomiast problem rozwija się bez obrzęku i objawów ogólnych, ale utrzymuje się, powraca lub wyraźnie ogranicza jedzenie i higienę jamy ustnej, warto sprawdzić jego źródło. Podobne ograniczenie otwierania ust może bowiem wynikać z zupełnie różnych przyczyn, a skuteczne postępowanie zależy właśnie od ich prawidłowego rozpoznania.
Poprzedni artykuł 
