Po zdjęciu aparatu ortodontycznego na powierzchni zębów mogą być widoczne jaśniejsze, matowe obszary, szczególnie w miejscach, które wcześniej znajdowały się wokół zamków. Często określa się je jako białe plamy lub odwapnienia. Nie zawsze są wyłącznie problemem estetycznym – mogą świadczyć o demineralizacji szkliwa, która stanowi wczesny etap procesu próchnicowego.
Dlaczego po zdjęciu aparatu pojawiają się białe plamy?
Stały aparat utrudnia dokładne oczyszczanie powierzchni zębów. Płytka bakteryjna może gromadzić się przede wszystkim wokół zamków, przy dziąsłach i w innych miejscach trudno dostępnych dla szczoteczki. Bakterie obecne w płytce wytwarzają kwasy, które prowadzą do utraty składników mineralnych szkliwa. Zmieniony fragment staje się mniej przezierny, dlatego wizualnie może wyglądać jak kredowobiała lub matowa plama.
Charakterystyczne rozmieszczenie takich zmian wokół miejsc, w których znajdowały się elementy aparatu, może wskazywać na ich związek z leczeniem ortodontycznym i utrudnioną higieną.
Czy biała plama na zębie to już próchnica?
Biała plama może być początkową zmianą próchnicową, ale nie oznacza jeszcze ubytku wymagającego założenia wypełnienia. Na tym etapie powierzchnia szkliwa może pozostawać nieuszkodzona, mimo że pod nią doszło już do utraty minerałów.
To ważne rozróżnienie, ponieważ postępowanie przy początkowej demineralizacji różni się od leczenia próchnicy, która doprowadziła już do powstania ubytku. Dlatego nie warto oceniać plamy wyłącznie na podstawie jej koloru. Stomatolog powinien sprawdzić jej powierzchnię, rozległość i aktywność oraz ocenić pozostałe zęby.
Nie każda jasna plama powstała także w czasie noszenia aparatu. Podobnie mogą wyglądać niektóre zaburzenia rozwoju szkliwa lub zmiany występujące jeszcze przed rozpoczęciem leczenia ortodontycznego.
Czy odwapnienia po aparacie mogą zniknąć?
Po zdjęciu aparatu wygląd części zmian może się z czasem poprawić. W przypadku wczesnych zmian stosuje się przede wszystkim postępowanie mające zatrzymać dalszą demineralizację i wspierać proces remineralizacji szkliwa. Podstawowe znaczenie ma dokładna higiena i stosowanie fluoru odpowiednio do sytuacji pacjenta. Dostępne są także profesjonalne metody postępowania, jednak ich dobór zależy od charakteru oraz zaawansowania zmian.
Nie należy natomiast zakładać, że każda biała plama całkowicie zniknie samoistnie. Część zmian może pozostać widoczna mimo zatrzymania procesu demineralizacji.
Co można zrobić, jeśli białe plamy nadal są widoczne?
Najpierw trzeba ustalić, czy zmiana jest aktywna i wymaga postępowania przeciwpróchnicowego, czy pozostał głównie problem z wyglądem szkliwa. Dopiero wtedy można rozważać dalsze metody.
W zależności od rodzaju zmian stosowane są m.in. preparaty wspierające remineralizację, profesjonalna fluoryzacja, mikroabrazja lub infiltracja żywicą. W określonych przypadkach rozważa się również inne procedury estetyczne. Nie istnieje jednak jedna metoda odpowiednia dla wszystkich białych plam po leczeniu ortodontycznym.
Jak zapobiegać białym plamom podczas noszenia aparatu?
Najważniejsze jest niedopuszczanie do długotrwałego pozostawania płytki wokół zamków. Zęby wymagają dokładnego oczyszczania przy linii dziąseł, nad i pod elementami aparatu oraz w przestrzeniach międzyzębowych. Znaczenie mają również regularne kontrole stomatologiczne i ortodontyczne.
Jeżeli białe plamy są widoczne już podczas noszenia aparatu, nie warto czekać do zakończenia leczenia. Wczesne rozpoznanie demineralizacji pozwala wdrożyć postępowanie, zanim zmiana rozwinie się w bardziej zaawansowaną postać próchnicy.
Poprzedni artykuł 
